Kadınlarda rahim ağzı, erkeklerde de penis kanserine neden olabilen HPV (Human Papilloma Virüsü) rahim ağzı kanseri tanısı konan kadınların % 95’inde saptanmaktadır. Rahim ağzı kanseri, tüm dünyada kadınlarda görülen kanserler arasında, meme kanserinden sonra ikinci sırada yer almaktadır.

Rahim ağzı kanseri riskleri nedir?

Rahim ağzı kanseri risk faktörleri  arasında; birden fazla kişiyle seksüel ilişki de bulunmak, erken yaşta cinsel ilişkide bulunmak, daha önce bulaşıcı cinsel hastalıklar geçirmiş olmak,  sigara içmek ve en önemlisi HPV virüsü taşımak yer almaktadır.

HPV (Human Papilloma Virus) genital bölgede ve mukozalarda infeksiyon yapan ve siğil şeklinde kitlelerin oluşumuna neden olan bir virüstür. Günümüzde, HPV bu kanserin gelişiminde mutlak gerekli olan bir faktördür. Bu virüsün her türü kanserojen değildir. Kadınların bir kısmı virüsü vücutlarına girdikten sonra  kendi bağışıklık sistemleriyle yenebilmektedirler. Ancak yaklaşık 60 türü bulunan HPV’ nin birkaç türü  kanser gelişimi için risk oluşturmaktadır .Yapılacak  smear testi ile erken aşamada  HPV yakalanırsa tedavisi son derece kolaydır ve bu tedavi hayat kurtarmaktadır.

HPV, rahim ağzı kanseri aşısı nedir? Kimlere ve nasıl uygulanacaktır?

Human Papilloma Virüs (HPV) türüne karşı aşı çalışmaları 1990’larda başladı ve  2007 yılı itibarıyle ABD de ve ülkemizde satışa sunuldu. Değişik aşı türleri vardır ve bunların bir kısmı  halen  geliştirme aşamasındadır. Piyasaya sunulan aşı (Gardasil ) koruyucu amaçlı bir preparattır. Ülkemizde de piyasaya sunulan aşının özellikle 12 -15 yaşından itibaren  hem erkek hem kız çocuklarına yapılması planlanmaktadır (erkek çocuklarına uygulanması tartışmalıdır) ve yılda 3 doz şeklinde yapılacaktır. Bu şekilde ömür boyu % 90 oranında koruyuculuk sağlaması beklenmektedir .Bu şekilde rahim ağzı kanserine yakalanma oranının  % 60 azalması öngörülmektedir.
HPV aşısı  toplam 4 tip HPV ye etkili (Tip 16,18,6,11 ) olmasına rağmen , özellikle rahim  ağzı kanserlerinin % 50 nedeni olan HPV tip 16’a karşı önemli bir koruma ve rahim ağzı kanseriyle savaşta büyük bir ilerleme sağlayacaktır.

Halen HPV taşıyıcısı olan veya genital siğili (kondilom) olan kadınlara aşının  etkisi olacak mı?

Aşı koruyucu amaçlı olduğu için vücutta bulunan HPV tipi üzerine ve bunun meydana getirebileceği klinik değişiklikler ve riskler üzerine bir etkisi olmayacaktır. Maalesef şu anda geliştirilen aşıların , HPV taşıyan kadınlara taşıdığı  HPV tipi için herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Taşıyıcı kişilerde taşıdıkları HPV tipi dışında( ki buna hiç bir etkisi olmaz, aşı sadece koruyucu etki yapar) sadece ilerideki bir zamanda alınacak koruyuculuk kapsamı dahilindeki diğer tip HPV ler için koruma sağlayabilecektir.Yeni aşı tipleri için de çalışmalar devam etmektedir.

Ülkemizde Aşı İle İlgili Son Gelişmeler Nelerdir?

Amerikan Merck firmasınca geliştirilen veGardasil ( veya “Gardacil” )adı verilen aşı, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nce (FDA) 8 Haziran 2006’da onaylanarak “zorunlu Aşı” kapsamına alındı. Türkiye’de, bu aşamada sosyal güvenlik kapsamına alınmadığından bedeli karşılanmayan aşı özellikle 9-26 yaş grubundaki kadınlara öneriliyor. Kadından cinsel ilişkiyle erkeğe geçen HPV’ye karşı geliştirilen aşıyı isteyen erkeklerin de korunma amacıyla yaptırabileceği belirtiliyor. Ergenlik çağına yaklaşırken, birey henüz aktif cinselliğe başlamadan önerilen aşının üç aşamada birer doz olmak üzere 1 yıl içinde yapılması öneriliyor. Tek doz fiyatı başlangıçta belirlenen fiyatı uyarınca 254 YTL olacak aşının, bir kişiye salt aşı maliyeti 762 YTL olacak. Aşı, cinsel temasla geçen HPV’nin 6, 11, 16 ve 18 tiplerine ve  bu virüsün neden olduğu siğillere karşı koruma sağlıyor.

Sonuç olarak Merck firması (MSD) tarafından geliştirilen “Gardasil” quadrivalan  Tip 16,18,6,11 benzeri tiplere etkili )bir aşı olup HPV tip 16,18,6,11’e benzer partikülleri içerir ve serviks kanserleri ile prekanseröz lezyonları (kanser öncüsü lezyonların) haricinde dış genital bölgede bulunan siğilleri (condyloma accumulata) de önleyicidir.

Geliştirilmiş Başka Bir Aşı Var Mı?

Merck firması tarafından geliştirilen  quadritravalan(Tip 16,18,6,11 benzeri) aşı yanında, ( Gardacil)  GlaxoSmithKline (GSK) firması tarafından geliştirilen bivalan(Tip 16,18) aşının ( Cervarix  )çalışmaları tamamlanmıştır.

Bu iki aşı ile ilgili  çalışmalardaki ortak sonuçları; HPV aşılarının kişiler tarafından kolay tolere edilebildiği, yüksek oranda bağışıklanmanın sağlanabildiği, dirençli HPV enfeksiyonu ve HPV enfeksiyonları ile ilişkili klinik hastalığın azaltılmasında etkili oldukları ve bivalan aşı ile oluşan antikor titresinin daha uzun süreli olduğudur.

GlaxoSmithKline (GSK) firması tarafından üretilen “Cervarix”  ise bivalan bir aşıdır ve HPV tip 16 ile 18’e benzer partikülleri içerir.  Özellikle servikal kanser ve prekanserleri önlemeye yöneliktir.  Oluşan antikor tiresi uzun süre yüksek seviyelerde kalıcıdır. Aşının uzun süre kalıcı olabilmesi için bir kez yapıldıktan 1 ve 6 ay sonra tekrarlanması gereklidir. Bivalan aşılar ile serviks kanserlerinin %70 ile %95‘ini  engelleyebileceği  düşünülmektedir. Sadece iki tipe  (Tip 16,18) etkili bu aşını ülkemizde satışı ve satış planı şu anda yoktur geliştirme aşamasındadır

Ülkemizde sadece MSD tarafından geliştirilen “Gardasil” isimli aşı satılaşa sunulmuştur.

 

 

Kadın Doğum Uzmanı Jinekolog

Dr.Osman Özyurt